XV-XV1. YÜZYILLARDA GEYİKLER (4. BÖLÜM)

  • 13 Nisan 2016
  • 357 kez görüntülendi.
XV-XV1. YÜZYILLARDA GEYİKLER (4. BÖLÜM)

  1. Geçen bölümden devam

VAKIF MÜESSESELERİ VE VAKIFLARA GÖRE TARİHİ ESERLER                      4.BÖLÜM

Geyikler şehrinde vakıf müessesesi olarak bir câmi ve bir zâviye bulunmaktadır. Geyikler’deki caminin kim tarafından, ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Geyikler/Dinar’da vakfa ait cami Ulu cami adında/Bababey camii 1776 yılında Harputlu Baba zade tarafından yapıldığı kayıtlarda mevcuttur.Bak:Ayhan Kalkan’ın Her yönüyle ilçemiz Dinar Ankara 1984 ve İz bırakanlar    Konya 2007 baskılı eserleri:

Burada 1500 yıllarına ait belgelerde adı geçen caminin Bababey cami yani Ulu cami olmadığını Şadırvan sokakta 1904 yılından sonra yıkılan Çarşı Camii olabileceği kanaatindeyim.Bu caminin altına bir şadırvan yapılmış üstü cami olarak kullanıldı öğrenilmiştir (Kaynak kişi:Ahmet Başçı 1917-2013)

Bu câmiye ait gelirler şöyledir.

 

Cami

 

Adı

 

II. Bâyezıd

 

1528

 

1570-1571

 

Gelir türleri

 

 

Senelik

 

Yekûn

 

Gelir türleri

 

Gelir türleri

 

Senelik

 

Yekûn

 

Cami-i

Geyik-

ler

câmi-i mezkûrenin çerâğı yağ ve hasır içün iki bâb bağ  

 

 

 

30

 

 

 

 

225

nefs-i

Geyikler’deki Körpeoğlu Değirmeni

her  hafta Cuma gecesi

câmi‘-i mezbûrun hizmetine

vakf olunmuşdur

hâsılı belli       değildir

nefs-i

Geyikler’deki Körpe-oğlu Değirmeni

her hafta Cuma gecesi câmi‘-i mezbûrun hizmetine vakf olunmuşdur

 

 

 

 

 

250(+)

 

1 bâb bağ

 

20

  Hamam

mahsûlünden  hatîb ve imâm içün

 

 

 

 

 

250

 

1 koz ağacı

 

15

 

1 bâb bağ

 

50

1 kıt’a harîm icâresi imamet ve hitabet içün
 

hamam

 

harab

vakf-ı ahar kİ imamete ve hitâbete vs. vezâıfe
 

harâc-ı bağ

 

90

on bir dönüm bağ, on dokuz dönüm bağçe ve harîm mukataası
 

10 kile hınta

 

50

Geyikler şehrindeki tek zaviye olan Şeyh Durak Zâviyesi’ne ait gelirler ise şöyledir,

Tablo X: Evkaf Defterlerine Göre Geyikler’de Şeyh Durak Zâviyesi’ne tahsis olunan vâkıflar

 

Zaviye Adı

 

1528

 

1570-1571

 

Gelir türü

 

Senelik

 

Yekûn

 

Gelir türleri

 

Senelik

 

Yekûn

 

Şeyh

Durak       Zaviyesi

yüz dönüm yer, yedi koz ağacı,

âni’l- gaile ve gayruhu

 

 

 

200

 

 

 

200

yüz dönüm yer, yedi koz ağacı, âni’l-galle ve gayruhu  

 

 

250

 

 

 

373 Akça

 

resm-i zemîn

 

123

Bunların dışında vakıf müessesesi olarak Abdi Bey’in binâ ettirdiği Geyikler

Câmisi’ne vakfedilmiş bir hamâm bulunmaktadır.

Araştırmacının NOTU: Yukarıdaki kayıtlarda geçen söz konusu hamamın Çarşı camii yakınında olduğu,Y.Yener Emeksiz belediye başkanı olduğu dönemde şehir içi kanalizasyon yapımındaki kazıda  şimdiki Mustafa Türkoğlu bakkalın önündeki kavşak yolun olduğu yerde hamam külhanları çıkmıştı.Ben Kültür  Bakanlığı memuru olarak olayı Müze yetkililerine iletmiştim ve yapılan incelemede  burada bir hamamın olduğu söylenmiş ve fazla hasara uğratılmadan toprak altında bırakılması istenmişti.

Yukardaki hamamın burası olacağını tahmin ediyorum.İkinci bir olanak ise 1942 yılında ortaya çıkan şimdiki Büyük  Hamam olabileceği tahmin etsemde büyük hamamın M.Ö.276 da yapıldığı hamam toprak altından çıkarılıp tamirinin belediyece yapılıp 5500 kuruşa satıldığı kayıtlardan anlaşılmıştır.Bu ikinci olanağı tahmin etmiyorum.Vakfa ait olsaydı satılabilinir miydi.Yer tapusu  Ispartalı bir hanımda çıkmıştı.

İSKÂN ÖZELLİKLERİ

Homa ve Geyiklere kadîm merkezler yakınlarında yerleşmiş olan Türkler, bu eski merkezlerin hatırasını yaşatmak üzere hissiyatlarının ifadesi olarak binlerce kasaba ve köyü vırân, ören, öyük ve höyük şeklinde adlandırmışlardır. Öyle ki, Öyük, Boz-öyük, Kara-öyük, İzci-öyüğü, Moğolta- öyüğü, Kızıl-viran, Akça-viran, Hâlî-viran, Hamza-viranı, Arucak-viran, Kesir-vİranı, Gâzi-viranı, Kemer-viran, Kulagozlu ve Kara-koymac bu tip yerleşmelere misaldir.

Bunlardan başka, Yörükler tarafından kurulmuş olan bazı köylere, Türk boylan ve aşiretlerinin isimlerinin verildiği dikkati çekmektedir ki, Abdallu, Avdan, Bâdemlü, Bağluca. Boz-samed, Bölücek, Cühûdlu, Çandır, Çeltükci, Çerçin-ini, Çoban-kuyusu,

Dânişmendlü, Dikici, Dolaklu, Eymürlü, Geyikler, Gökçe-kırı, Göynük, Güdül, Hisâr, îki-başlu, İl-deniz, İpek, İshaklu, Karaca, Karamanlu, Karalar, Kılıççı, Kızılca, Kızıllu, Kozcu, Köpek, Kuzu-oğlu, Külef, Mûsâ, Polad, Payâmlu, Sakalı-uzun, Sâklu, Seviklü, Şeyhler, Tuğrul, Yağcı-kuyusu, Yavı, Yavı-kaşı, Yaylık, Yortan ve Yüreğir bunlara örnektir.

Yine, tabiat şartlarını andıran isimlere sahip yerleşmeler de bulunmaktadır ki, bunlara misâl olarak Akça-saz, Ala-çayır, Baş-alanı, Baş-kaya, Bey. Bozca-kırı, Çaycugaz, Donuz-deresi, Duman-adası, Düden, İl-dere, Karaca-dağlu, Kara-kuyu, Kara- koğa, Kavak-kuyuşu, Kız-çağar, Kızıl-kuyu, Kızıl-tepe, Koru-çandır. Kuyu-pmar, Öküz-ahuru, Pınar-başı, Saru-kavak, Sultan-söğüdü, Taş-boğaz, Üç-kavak, Ulu-dağ, Yedi-oluk’u verebiliriz.

Bunların dışında, isimlerini bazı dervişlerin isimlerinden alan yerleşmelerin olduğu görülmektedir. Bilindiği gibi, kolonizatör Türk dervişleri diye adlandırılan zümreler, ulaşım şartlarının zor olduğu ıssız ve muhataralı yerlerde zaviyeler kurarak buraları şenlendirdikleri gibi, bir taraftan da bu bölgelerde Türk iskânının temelini atıyorlardı148. İşte bu zaviyeler etrafında zamanla ortaya çıkan yerleşmeler isimlerini ise bu zaviyelerin kurucusu dervişlerden alıyorlardı. Nitekim incelediğimiz kazadaki Seydi Melik köyü bu kabildendir. Diğer taraftan Resul, Ahi Bektaş, Apa gibi bâzı şahıs isimleriyle anılan köyler de bulunmaktadır ki bunlar da bölgenin ileri gelen şahsiyetlerinden olmalıdırlar.Sözün kısası yukarıdaki tespitler göstermektedir ki Kazadaki köy ve mezraların büyük kısmı Türklerin gelişinden sonra teşkil edilmiştir.

 

DEVAMI    GELECEK BÖLÜM 5 ;YERLEŞİM MERKEZLERİ

MERKEZ/1-7 KÖY,GEYİKLER 1 -30 KÖYÜ

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 1 YORUM
  1. Barış Çetin dedi ki:

    Araştırmalarımda örnek ,bilgilerinden feyz aldığım ,acizane evrak temininde bulunduğum yazı dizini için teşekkürlerini sunup şahsımı şereflendiren değerli büyüğüm Ayhan Kalkan’a saygılarımı sunarım. (BARIŞ ÇETİN)

BİR YORUM YAZ

Kişi Doğrulama Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.